Een gevoel dat ieder mens kent: Verlangen. Een gevoel ergens naar te verlangen, je ergens op verheugen; daar kan een prettig en sprankelend gevoel bij horen. Maar er kan ook een gevoel van wanhoop, verdriet en gemis bij horen. Hoe zit het nu precies met dit verlangen? Wat is het en bovenal, waarom hebben we het überhaupt? En wat als het verlangen wordt ingevuld? Is er dan groot geluk? Een cliënt van mij zei een keer: ‘Tja, het hebben van de zaak, is het einde van het vermaak’. Is dat zo?
Wat is Verlangen?
Nusselder (2021) stelt dat de basis van het verlangen is dat er iets ontbreekt aan de werkelijkheid en dat daaruit een gevoel van onvoldaanheid ontstaat. Volgens hem kent ieder mens het gevoel van verlangen. En het gevoel van gemis om dat vervolgens graag te willen opheffen. Sterker nog, hij stelt:
Elk menselijk bestaan wordt gekenmerkt door gemis, en ieder mens zoekt naar invulling hiervan (p.12).
Verlangens en hun Signalen
Nusselder (2021) onderscheidt 4 verschillende niveaus van menselijke verlangens:
- Verlangens op het gebied van het lichaam, gericht op fysieke bevrediging, bijvoorbeeld eten, seks en beweging;
- Verlangens op het gebied van de persoon als sociaal wezen, zoals ergens bij willen horen en zich inzetten voor de gemeenschap;
- Verlangens op het gebied van de geest, zoals inzicht verkrijgen, wetenschap en kennis opdoen;
- Verlangens op het gebied van ‘de ziel’, zoals liefde, verbondenheid en betekenisgeving.
Het lichaam van de mens geeft signalen af wanneer het ergens naar verlangt. Dit zijn gevoelens. Een makkelijk voorbeeld is het signaal ‘honger’ dat hoort bij het verlangen om voedsel binnen te krijgen. Een gevoel van eenzaamheid kan ook een signaal zijn. Het kan erop duiden dat je verlangt naar sociale interactie (let wel: op straat iemand begroeten of boodschappen doen in een winkel waar andere levende wezens zich bevinden is ook een vorm van sociale interactie) of het kan erop duiden dat je verlangt naar meer verbinding met je eigen kern, met jezelf. Een gevoel van onrust kan bijvoorbeeld duiden op een verlangen om naar een andere omgeving te gaan.
Begrijpen van je Verlangen
‘Ken jezelf en ken dus je verlangens’, lijkt een belangrijke oproep van Nusselder (2021). Wanneer we niet ingaan op verlangens en gevoelens negeren door bijvoorbeeld (onbewust) afleiding te zoeken, kan dit leiden tot depressieve gevoelens. Het kan leiden tot gevoelens van zinloosheid jegens het bestaan en tot gevoelens van wanhoop die, onbedoeld, steeds meer ruimte in jezelf krijgen.
De Weg van het Verlangen
Hij noemt de weg van het verlangen ook een opgave voor je eigen leven. Het is aan ieder mens om uit te zoeken wie je bent en hoe je je verhoudt tot jezelf. De wereld die je bewoont en het leven dat je leeft, is voor jóu van betekenis. Een ander heeft een ander leven met een andere betekenis.
Het is een zoektocht om uit te vinden wat je nu eigenlijk verlangt en wie je eigenlijk bent. Die zoektocht draait uiteindelijk om zelfkennis, en daarom is het zo belangrijk om eigenlijk, wezenlijk te verlangen. We zouden hier zelfs van authenticiteit kunnen spreken: authentiek zelf-zijn. Of zelfs van waarheid: de intieme waarheid van een persoon. Het verlangen is op zoek naar zijn eigen waarheid, en de menselijke opgave is om uit te zoeken wat die waarheid is (Nusselder, 2021, p.41).
De Droom en het Gemis
Bij een verlangen hoort ook een concrete invulling hiervan, voor zover dat mogelijk is in de wereld waarin je leeft. Er is dus ook een droom, een voorstelling, een verwezenlijking die hoort bij het vervullen van het verlangen. De gedachte is dat als we eenmaal dat ene bereikt hebben, dat het gevoel van verlangen wordt opgeheven. We ervaren een gemis. Het is een gevoel van leegte, niet van ruimte. Het is een gevoel dat in ons huist en aandacht vraagt. Er heerst verdriet omtrent het ‘niet hebben’ en hoop omtrent het verlangen, want misschien zal de vervulling nog komen. Soms is de hoop echter al omgeslagen naar wanhoop, wanneer de invulling te lang op zich laat wachten of er steeds meer zekerheid is omtrent het uitblijven van de invulling.
Tegenstrijdige Verlangens
Naast deze moeilijk te dragen gevoelens is er ook nog het geval van tegenstrijdige verlangens. Je kunt bijvoorbeeld niet tegelijkertijd topsporter en bourgondiër zijn (Nusselder, 2021). Je moet dan een keuze maken en dan moet je afscheid nemen van de andere optie. Er is dus in de keuze tussen tegenstrijdige verlangens altijd sprake van een tekort. Wanneer je het ene kiest, er is invulling van dat verlangen, maar niet van het andere.
Liefde als Verlangen
Verlangens verschillen per persoon, maar er zijn ook verlangens die overeenkomen. Veel mensen verlangen naar het gevoel van liefde. Duurzame partnerliefde bijvoorbeeld. In het boek Liefde, een onmogelijk verlangen van De Wachter (2016) schrijft hij daarover:
Het is een prachtig iets wat je iedereen zou toewensen. Maar het najagen ervan veroorzaakt veel leed (p.14).
Liefde laat zich niet dwingen en je kunt liefde niet maken. Je kunt er sterk naar verlangen, maar daarmee komt het niet. Liefde overkomt je, je voelt het in je ontstaan. Ook al wil je het wel voelen voor iemand of voor iets, als het er niet is, kun je het niet aanmaken in jezelf. Andersom geldt hetzelfde, ook al wil je het niet voelen, soms is het er wel. Hoe ongemakkelijk ook.
Verlangen naar Duurzame Partner-Liefde
Het verlangen, zoeken en vinden van liefde houdt ons veel bezig in het leven. Verlangen naar partnerliefde en het niet tegenkomen, waarbij de jaren voorbijgaan, kan veel pijnlijke gevoelens opleveren. Ook een partnerrelatie hebben waarin je je helemaal niet goed voelt, terwijl dit in beginsel juist zo aantrekkelijk leek, kan erg moeilijk zijn. Waar het aan ligt dat het verlangen naar liefde en vervullen door duurzame partnerrelaties zo moeilijk is, daar zijn verschillende theorieën over. Maar zeker weten doen we het niet.
Zelfkennis
In het boek ‘Verslaafd aan liefde, de weg naar zelfacceptatie en geluk in relaties’ van Jan Geurtz (2025) wordt gepleit voor de weg van volledige zelfacceptatie, waarna een mogelijkheid ontstaat tot onvoorwaardelijk liefde geven en ontvangen. Inzicht in jezelf, verantwoordelijkheid nemen voor je daden, begrijpen van je eigen gevoelens en bewegingen en proberen de oorsprong ervan te begrijpen, is zeker een route die leidt tot zelfkennis. En zelfkennis is een erg waardevolle hulpbron in het leven zelf. Tenslotte ben je zelf het hele leven je eigen gezelschap. Het is overigens niet gezegd dat dit leidt tot een duurzame partnerrelatie. Eerder tot het niet meer groots verlangen ernaar. Er is ook veel meer in het leven om te verlangen, naast duurzame partnerliefde.
Afwijzing, Erkenning en Waardering
Interessant is de invalshoek die Geurtz (2025)in zijn boek bekijkt, namelijk die van het verlangen naar erkenning en waardering voor ons Zijn, voor ons innerlijke wezen. Volgens hem hebben we onszelf in onze jonge jaren per ongeluk en onbewust afgewezen en zijn we misschien met momenten afgewezen door belangrijke anderen. Vervolgens gaan we door het leven op zoek naar liefde om deze zelfafwijzing en gevoelens van afwijzing door anderen te helen. Maar de manier waarop we dat doen, is dus het buiten onszelf te zoeken, namelijk om het te horen van de anderen of te merken in gebaren van de anderen of in de gevoelens die zij voor ons koesteren. Dat vatten we op als bewijs dat we de moeite waard zijn. Maar daar zit juist de misser. We verlangen naar erkenning en goedkeuring van anderen door anderen, maar we dienen dat te ervaren binnen in onszelf door onszelf. Los van die ander.
Als je doorkrijgt dat je zelfbeeld voor het grootste deel bepaald wordt door je afhankelijkheid van liefde en erkenning, en je weet dat de liefdesrelatie de absolute top is in deze wederzijdse uitwisseling daarvan, dan hoeft het je niet te verbazen dat het wel of niet hebben van een liefdesrelatie een grote rol speelt in ons denken (Geurtz, 2025, p.115).
Een beetje verlangen is juist goed
Streven naar liefde en erkenning van anderen kan dus leiden naar lijden. Omdat we graag die erkenning en waardering willen voelen, krijgen we soms de neiging, als we een partnerrelatie hebben, om die partner een beetje te willen veranderen. Want dat zou pas echt top zijn!
Maar de liefde verbindt eigenlijk in dit verschil. Het is juist het niet volledig kennen van de ander, wat de liefdes-verbinding geen symbiose maakt. Een autonoom wezen zijn en je kunnen verbinden, is een prettige staat van verbinding. Het is juist dat de ander anders is, dat er grond is voor een beetje blijvend verlangen. Een beetje verliefdheid en een beetje verlangen is een prettig gevoel. Dat is geen wanhoop, verdriet of hevig gemis en is niet verbonden aan depressieve gevoelens. Dat is juist een sprankelend gevoel, een bron van het zien van mogelijkheden, kansen en dromen (De Wachter, 2016).
De Oorsprong van Verlangen
Hoe zou het leven zijn zonder verlangen?
Zonder verlangen leidt het leven tot leegte en ledigheid (De Wachter, 2016, p. 49).
Maar waar komt het verlangen in een mens toch vandaan? Wat is het eigenlijk? De essentie van ons wezen? Volgens Schopenhauer heeft het sterk te maken met de Wil van de mens. En de Wil wil verder eigenlijk niets. Het is gewoon een natuurverschijnsel. Een kracht van de natuur die wanneer het doel is behaald, weer opnieuw begint (Jacobs, 2024).
Verlangen als Raadsel in ieder Mens
Nusselder (2021) zegt daarover dus dat het bestaan van ieder mens wordt gekenmerkt door gemis en daardoor een basis heeft voor gevoelens van onrust en ontevredenheid. Vervolgens is ieder mens op zoek naar vervulling van het gevoel van gemis. En dit is dus het verlangen. Maar hoe precies het verlangen kan of moet worden ingevuld, verschilt van mens tot mens. Het staat nergens geschreven en je kunt het ook niet in je organen vinden bijvoorbeeld. Eigenlijk is het een soort raadsel dat huist in ieder mens. Toch voelt een mens het ergens vanbinnen wanneer hij of zij op het juiste spoor zit. Er bestaat dan een soort van vermoeden dat iets de moeite waard is.
Invulling van de droom
Het kan uiteraard het geval zijn dat met de invulling van de droom, er helemaal geen vervulling gevoeld wordt. Dan was de concrete voorstelling van het verlangen niet helemaal juist. De kunst zit er dan in om het niet te zien als een mislukking of als ‘nooit haalbaar’, maar als: informatie. Simpel gezegd, dat was het dus niet. Het verlangen is er nog. Voor de invulling ervan heb je nu meer informatie, maar geen concrete voorstelling meer. Op naar een nieuwe of aangepaste droom.
Bestaat vervulling?
En hoe is het dan als het verlangen wel wordt vervuld? De grote vraag is of het gevoel van gemis en verdriet voorbij zal zijn als de droom is uitgekomen? De filosoof Schopenhauer meent van niet. Hij stelt dat onze verlangens volledig vergeefs zijn:
Ofwel ze worden niet bevredigd en vervullen ons dan met smart; ofwel ze worden wel bevredigd en doen ons dan verzinken in verveling (Schopenhauer, zoals geciteerd in Jacobs, 2024, p.56).
Heeft de filosoof Schopenhauer dan gelijk? Is er dan binnen korte tijd weer een nieuw verlangen? Voelen we de euforie van een vervuld verlangen echt maar heel even? Is het geluksgevoel kortstondig? Nusselder zegt daarover dat dat inderdaad zo is. We kennen momenten van gelukzaligheid, maar het ontsnapt ook weer, omdat het wordt ingebed in het alledaagse leven. Het wordt opgenomen in het netwerk van relaties en verbanden, het krijgt een plaats in het concrete praktische leven en de euforie is voorbij. Schopenhauer zegt daarover dat we ons beter kunnen concentreren op het vermijden van ongeluk dan ons te richten op het bereiken van geluk (Schopenhauer, zoals geciteerd in Jacobs, 2024).
De kunst is wellicht het kunnen leven met het tekort, het kunnen dragen van het tekort, of eigenlijk van het onvervulde verlangen. Ook Assagioli (1981) pleit voor disidentificatie van je verlangens. Wel onderzoeken, maar je er niet door laten beheersen!
Literatuur
Assagioli, R. (1981). Over de wil.
De Wachter, D. (2016). Liefde. Een onmogelijk verlangen.
Geurtz, J. (2025). Verslaafd aan liefde. De weg naar zelfacceptatie en geluk in relaties.
Jacobs, F. (2024). De essentie van Schopenhauer.
Nusselder, A. (2021). Meer dan de mens alleen. Filosofie van het verlangen.
Hulp door therapiepraktijk Susan
Merk je dat gevoelens van verlangen, onrust, ontevredenheid, verdriet of somberheid een belangrijke rol spelen in je leven? Wil je beter begrijpen waar deze gevoelens vandaan komen en wat ze je mogelijk proberen te vertellen?
Bij therapiepraktijk Susan bied ik een veilige en rustige omgeving waarin ruimte is voor jouw verhaal. Zonder oordeel onderzoeken we samen welke verlangens, behoeften en vragen er onder de oppervlakte aanwezig zijn. We kijken naar wat voor jou van betekenis is en hoe je kunt omgaan met ervaringen van gemis, onzekerheid of tekort, zodat er meer ruimte ontstaat voor veerkracht, richting en levenskwaliteit.
Indien passend en gewenst, kunnen we daarbij ook gebruikmaken van EMDR om belastende ervaringen te verwerken die invloed hebben op hoe je jezelf, anderen of de toekomst ervaart.
Ik ontvang je graag in mijn praktijk in Breda! Je kunt meteen zelf je eerste sessie inplannen via de online agenda op de contactpagina of neem contact op via mail, whatsapp, telefoon of de socials. Ben je woonachtig in de omgeving Breda, Zundert, Etten-Leur, Oosterhout of Roosendaal?
Je bent van harte welkom!
Wil je meer lezen over depressieve gevoelens? Neem dan een kijkje op deze blogs: